رسوب زدایی دیگ بخار

مقدمه

رسوب زدایی دیگ بخار، یکی از مهم‌ترین و حیاتی‌ترین اقداماتی است که برای بهبود عملکرد، افزایش عمر مفید این دیگ و جلوگیری از خطرات احتمالی انجام می‌شود. 

دیگ‌های بخار، نقش تاثیرگذاری در صنایع مختلف دارند. این دستگاه‌ها در نیروگاه‌ها، پالایشگاه‌ها، صنایع غذایی، لبنیاتی، دارویی، تامین حرارت سیستم‌های گرمایشی و … استفاده می‌شوند. اما عبور آب سخت با املاح بالا، سبب رسوب گیری دیواره داخلی این دستگاه‌ها شده که می‌تواند عملکرد و تبادل حرارتی آنها را مختل کند و مصرف انرژی را افزایش دهد.

در این مقاله، اطلاعاتی جامع از رسوب زدایی و اسید شویی دیگ بخار آورده شده و دلایل رسوب گیری این دستگاه و نکات لازم در جلوگیری از تشکیل رسوب در آن را بررسی خواهیم کرد.

رسوب زدایی دیگ بخار 

رسوب زدایی دیگ بخار، مجموعه‌ای از اقدامات مکانیکی و شیمیایی است که طی آن، املاح معدنی، رسوبات سخت و سایر آلاینده‌ها از دیواره‌ها و لوله‌های داخلی بویلر، حذف می‌شوند.
در این فرآیند، می‌توان از بهترین مواد ضد رسوب دیگ بخار یا روش‌های فیزیکی (مانند برس‌زنی) استفاده کرد. رسوب‌گیری، باعث افزایش راندمان حرارتی دیگ شده و احتمال ترکیدگی، نشتی و آسیب‌های دیگر به دیگ را به شدت کاهش می‌دهد.

عدم رسوب‌زدایی به‌موقع، باعث افزایش مصرف سوخت و هزینه‌های تعمیرات می‌شود. بنابراین، توصیه می‌شود عملیات اسید شویی دیگ بخار، به‌صورت دوره‌ای انجام گیرد تا عملکرد دیگ بخار بهبود یافته و ایمنی بیشتری داشته باشد.

دلایل رسوب بستن دیگ بخار بویلر

تشکیل رسوب در دیگ‌های بخار، می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد که با آشنایی با این دلایل، می‌توان به طور قابل توجهی از رسوب بستن این تجهیزات، جلوگیری کرد. در ادامه به بررسی این موضوع می‌پردازیم:

• سخت بودن آب و کیفیت نامناسب آن: آب حاوی مقدار زیادی کلسیم، منیزیم و سایر املاح معدنی است که این مواد در دمای بالا، به سرعت رسوب می‌دهند. سیستم‌هایی که فاقد پیش‌تصفیه مناسب هستند، بیشتر در معرض رسوب گیری قرار دارند.
• عدم استفاده از مواد ضد رسوب مناسب: استفاده از آنتی‌اسکالانت‌ها و مواد رسوب زدایی دیگ بخار، می‌تواند از تشکیل رسوب پیشگیری کند. عدم استفاده از این مواد یا استفاده نادرست از آن‌ها، باعث تجمع املاح و تشکیل لایه‌های سخت رسوبی می‌شود.
• تبخیر آب در دماهای بالا: هنگام افزایش دما، آب تبخیر شده و یون‌های محلول در آن، غلیظ‌تر می‌شوند. این غلظت بالا، می‌تواند اصلی ترین دلایل تشکیل رسوب در دیگ‌های بخار باشد.
• عدم تخلیه مناسب دیگ: بویلرها را باید به طور منظم تخلیه کرد تا املاح تجمع یافته در آنها، خارج‌ شود. در غیر این صورت، این املاح به‌صورت لایه‌های سخت به بدنه داخلی بویلر و لوله‌ها می‌چسبند.

نکات جلوگیری از تشکیل رسوب در دیگ بخار

از آنجایی که دیگ بخار جزو دستگاه‌هایی است که دائماً مستعد رسوب گیری بوده و املاح و آب سخت، سبب تشکیل رسوب در آن می‌شود؛ نیاز است که نکات لازم درباره اسید شویی دیگ بخار و جلوگیری از تشکیل رسوب در آن را فرا بگیرید تا هزینه‌های نگهداری کاهش و راندمان عملکردی دیگ افزایش یابد. 

• نصب سیستم پیش‌تصفیه: استفاده از سختی‌گیر رزینی یا مغناطیسی، برای حذف یون‌های کلسیم و منیزیم ضروری است.
• استفاده از آنتی‌اسکالانت: تزریق آنتی‌اسکالانت با دوز مناسب، مانع ته‌نشینی املاح شده و می‌تواند نیاز به رسوب زدایی دیگ بخار را کاهش دهد.
• تنظیم pH آب: تنظیم PH آب دیگ بخار با مواد شیمیایی مناسب، از تشکیل رسوب در دیواره‌ها و بخش داخلی دستگاه جلوگیری می‌کند.
• تخلیه منظم دیگ: تخلیه دوره‌ای دیگ، سبب خروج املاح، ذرات معلق و ته نشین شده می‌شود و از اشباع‌ آب و ایجاد رسوب، جلوگیری می‌کند.

مزایای رسوب زدایی دیگ بخار

رسوب زدایی دیگ بخار، فرآیندی بسیار مهم است که سبب افزایش طول عمر این دستگاه، صرفه جویی در هزینه‌های نگهداری و انرژی می‌شود. این فرآیند، مزیت‌های زیادی دارد که در ادامه، مهم‌ترین مزایای رسوب‌زدایی دیگ بخار را مرور می‌کنیم:

• افزایش راندمان حرارتی و کاهش مصرف انرژی
• افزایش عمر مفید تجهیزات و کاهش استهلاک
• جلوگیری از سوراخ شدن لوله‌ها 
• افزایش ایمنی سیستم و جلوگیری از ترکیدگی احتمالی 
• کاهش هزینه‌های تعمیرات با اسید شویی دیگ بخار

دوره زمانی رسوب زدایی از دیگ بخار

برای رسوب زدایی دیگ بخار، نمی توان زمان مشخص و ثابتی تعیین کرد؛ چرا که زمان رسوب زدایی به عواملی مانند کیفیت آب ورودی، نوع سیستم پیش‌تصفیه و میزان کارکرد بویلر بستگی دارد. با این حال، انجام بازبینی‌های تخصصی به‌صورت دوره‌ای (هر شش ماه تا یک سال) به‌شدت توصیه می‌شود.

در صورتی که علائمی نظیر کاهش راندمان حرارتی، افزایش مصرف سوخت یا تولید صداهای غیرعادی در حین کارکرد دیگ مشاهده شد، عملیات رسوب‌زدایی را شروع کنید تا از آسیب‌های احتمالی و کاهش عمر مفید دستگاه، جلوگیری شود.

بهترین مواد برای اسید شویی دیگ بخار

برای اسید شویی دیگ بخار، انتخاب مواد مناسب امری بسیار مهم و حیاتی است. موادی که برای این منظور انتخاب می‌شوند، باید قدرت حل‌کنندگی بالا، ایمنی مناسب و قابلیت تخلیه کامل بدون باقی‌ماندن آثار خورنده را داشته باشند. برخی از بهترین مواد مورد استفاده عبارت‌اند از:

• اسید کلریدریک صنعتی (HCl): اسیدی قوی و پرکاربرد در اسید شویی دیگ بخار و مناسب برای رسوبات آهکی، آهنی و کربناته
• سولفامیک اسید: این اسید ایمن‌تر از کلریدریک اسید بوده و برای سیستم‌هایی با سطح حساسیت بیشتر مناسب است.
• محلول‌های دیسکلر: این محلول‌ها، ترکیبی از اسیدهای کنترل‌شده با بازدارنده‌های خوردگی و مواد پایدار کننده هستند. بنابراین عملکرد مؤثری داشته و از تخریب فلزات و قطعات دیگ، جلوگیری می‌کنند.
• رسوب زدایی دیگ بخار با ضد رسوب DM: این ضد رسوب، انتخابی عالی برای جلوگیری از تشکیل رسوب و خوردگی در دیگ بخار است. این ماده با ترکیبی از فسفات‌ها، پلیمرهای کنترل سختی و بازدارنده‌های خوردگی، pH آب را تنظیم و از آسیب دیدن تجهیزات جلوگیری می‌کند.

روش‌های رسوب زدایی دیگ بخار

رسوبات معدنی و آلی، می‌توانند راندمان دیگ بخار را کاهش دهند و مصرف انرژی را افزایش دهند. از مهمترین روش‌های رسوب زدایی دیگ بخار، می‌توان به اسید شویی و استفاده از شوینده‌های قلیایی اشاره کرد. انتخاب روش مناسب، به نوع رسوب و شرایط دیگ بخار بستگی دارد.

1- اسید شویی دیگ بخار

در این روش رسوب زدایی دیگ بخار، از اسیدهای قوی مانند اسید کلریدریک یا سولفامیک اسید (برای حل رسوبات آهکی و معدنی) استفاده می‌شود. این روش برای رسوبات سخت و چسبنده مؤثر بوده و سبب افزایش راندمان حرارتی دیگ می‌گردد. پس از اسید شویی دیگ بخار، شستشوی کامل دیگ ضروری است تا هیچ اثری از اسید باقی نماند.

2- قلیایی شویی دیگ بخار

این روش رسوب زدایی دیگ بخار، برای حذف رسوبات آلی و بیولوژیکی مناسب است. در این روش از محلول‌های قلیایی، مانند کربنات سدیم یا هیدروکسید سدیم (برای تجزیه و پاکسازی رسوبات آلی) استفاده می‌شود. شوینده‌های قلیایی، برای دیگ‌هایی که در معرض رسوبات روغنی یا بیولوژیکی قرار دارند، مناسب است.

توجه کنید که هر دوی این روش‌ها، باید با دقت انجام شوند. می‌توانید یکی از این روش‌ها را متناسب با نوع رسوب و شرایط خاص دیگ بخار، انتخاب کنید تا از آسیب به سیستم جلوگیری شود.

رسوب زدایی دیگ بخار صنعتی

رسوب زدایی دیگ بخار صنعتی، نیاز به دقت و تجهیزات پیشرفته دارد. در این سیستم، رسوبات ضخیم‌تر و مقاوم‌تر هستند و برای حذف آنها، باید از محلول‌های قوی استفاده کرد. 

همچنین، بررسی ضخامت دیواره‌های دیگ بخار و انجام آزمایشات غیر مخرب (جهت جلوگیری از آسیب‌های احتمالی) ضروری است. برنامه‌ریزی منظم برای رسوب زدایی و اسید شویی دیگ بخار، به حفظ کارایی و عمر مفید سیستم کمک می‌کند.

جمع بندی

رسوب زدایی دیگ بخار، یک ضرورت برای بهبود عملکرد سیستم‌های حرارتی و صنعتی است. در صورتی که رسوب گیری به موقع انجام نشود، هزینه‌های زیادی برای بازگشت راندمان و کاهش مصرف انرژی، صرف خواهد شد. 

برای رسوب زدایی موثر، ابتدا باید دلایل رسوب گیری را پیدا نمود و از بهترین مواد شیمیایی و اسید شویی استفاده کرد. شرکت بازرگانی اسپوتا با ارائه انواع مواد شیمیایی رسوب زدا، این امکان را به شما می‌دهد که رسوب گیری و اسید شویی دیگ بخار و سایر سیستم‌های صنعتی را با کیفیت بالا و به‌صورت کاملاً استاندارد، انجام دهید.

سوالات متداول

در زیر، چندین سوال متداول آورده شده که معمولاً از سوی اکثر مشتریان، پرسیده می‌شوند: